New Guidelines Aim to Bring Precision Medicine to Stroke Rehabilitation

Większość ocalałych wymaga wielomiesięcznej reedukacji chodu i funkcji motorycznych, jednak dotąd fizjoterapia po udarze opierała się na uśrednionych protokołach, a nie na biologicznych wskaźnikach konkretnego pacjenta. Zmienić ma to nowy standard opublikowany 19 sierpnia w International Journal of Stroke pod kierunkiem naukowców z University of Maryland School of Medicine.

Biomarkery zamiast zegara

Siedemnastoosobowy zespół wyznaczył ramy dla dużych badań longitudinalnych łączących pomiary krwi z powtarzalnymi testami funkcjonalnymi. Na liście potencjalnych biomarkerów znalazły się: neurofilament light chain (NfL), brain-derived neurotrophic factor (BDNF), brain-derived tau, glial fibrillary acidic protein (GFAP) oraz interleukin-6 (IL-6). Markery odzwierciedlają uszkodzenie komórek nerwowych, procesy neuroplastyczności i stan zapalny — zmienne, które w przyszłości mogą wyznaczać optymalne okno czasowe dla intensywnej pracy z pacjentem. „Dotąd badania nad udarem posługiwały się pomiarem wyniku w jednym punkcie czasowym — po 90 dniach. To podejście gubi szczyty i doliny, które definiują indywidualny profil zdrowienia" — podkreśla Robynne Braun, neurolog z UMSOM. Współkierującym projektem jest Matthew Edwardson z Georgetown University. Zdaniem badaczy zbyt wczesna intensywna rehabilitacja, gdy mózg wciąż zmaga się z zapaleniem, może pogorszyć stan; zbyt późna — nie wykorzystuje szczytu neuroplastyczności.

Standard American Stroke Association 2026

Równolegle American Stroke Association opublikowała 2026 Guideline for Adult Stroke Rehabilitation and Recovery. Dokument zaleca rozpoczęcie rehabilitacji w ciągu 48 godzin od uzyskania stabilności medycznej i podkreśla, że zdrowienie nie ma ustalonego końca. „Rehabilitacja po udarze jest skomplikowana. Każdy człowiek mierzy się z innym zestawem wyzwań i opieka musi być dopasowana do jego potrzeb" — zaznacza Lorie Gage Richards, przewodnicząca grupy redakcyjnej i terapeutka zajęciowa z University of Utah. Wytyczne zwracają uwagę na niewidoczne skutki udaru: utratę pewności siebie, zaburzenia koncentracji, lęk i depresję. Wskazują też na konieczność regularnej oceny zdrowia emocjonalnego obok pomiarów motorycznych oraz stawiania małych, osiągalnych celów i ich okresowej rewaluacji.

BIG STEPS i wniosek dla kliniki

Z praktyką łączą się wyniki programu BIG STEPS z University of Alberta. Dwunastotygodniowa interwencja połączyła zdalny coaching fizjoterapeutyczny z czujnikami ubieralnymi. Efekt: skrócenie czasu spędzanego w bezruchu i wzrost liczby pokonywanych kroków po wypisie ze szpitala. To pierwsze dane pokazujące, że wearables mogą stać się narzędziem obiektywnego monitorowania reedukacji chodu w warunkach domowych — dokładnie tam, gdzie powtarzalny pomiar poza gabinetem jest niemożliwy. Dla kliniki zmienia się jedno: moment rozpoczęcia i intensywność ćwiczeń powinny zależeć od obiektywnych wskaźników — biomarkerów stanu zapalnego, gotowości neuroplastycznej i danych z aktygrafii — a nie wyłącznie od liczby dni od incydentu.